21 Φεβρουαρίου 2024

«Σημαίες οι φοβερές της λευτεριάς»: Η απελευθέρωση της Αθήνας από τους Γερμανούς

Συμπληρώνονται φέτος 79 χρόνια από την απελευθέρωση της Αθήνας από τους Ναζί, η οποία πραγματοποιήθηκε σαν σήμερα, στις 12 Οκτωβρίου 1944. Το πρωινό εκείνης της ημέρας, οι γερμανικές δυνάμεις άρχισαν να αποχωρούν έπειτα από 1264 μέρες Κατοχής που άφησε πίσω της εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς από το λιμό του 1942, τα βασανιστήρια, τις συλλήψεις, τις εκτελέσεις και τα λεγόμενα «μπλόκα».

Ειδικότερα, γερμανικό άγημα κατέβασε τη ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη και λίγες ώρες μετά η Αθήνα ήταν και πάλι ελεύθερη. Ο λαός της πρωτεύουσας που αγωνίστηκε και αντιστάθηκε ενάντια στον κατακτητή ξεχύθηκε στους δρόμους σε έναν αυθόρμητοπανηγυρικό εορτασμό. 

Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ «Σημαίες οι φοβερές της λευτεριάς», παραγωγής 2015.

ΣΗΜΑΙΕΣ ΟΙ ΦΟΒΕΡΕΣ ΤΗΣ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ

Ιστορικό ντοκιμαντέρ που εξετάζει την απελευθέρωση της Αθήνας από τους Γερμανούς στις 12 Οκτωβρίου του 1944. Η πρώτη μετάδοσή του έγινε τον Οκτώβριο του 2015, στο πλαίσιο της συναυλίας του Χρήστου Λεοντή «Φυλάττειν Θερμοπύλας» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Το ντοκιμαντέρ ξεκινά με μια εξιστόρηση των όσων συνέβησαν το πρωϊνό της 12ης Οκτωβρίου 1944 και την προετοιμασία αποχώρησης των ναζιστικών στρατευμάτων από την Αθήνα. Ειδικότερα, γίνεται λόγος για τα φρικτά εγκλήματα που διέπραξαν τα ναζιστικά στρατεύματα κατά τη διάρκεια της Κατοχής της Ελλάδας καθώς και για όψεις και στιγμές της Εθνικής Αντίστασης. Παράλληλα, αναδεικνύονται εγκλήματα της δοσιλογικής κυβέρνησης της Ελλάδας.

Επιπλέον, παρουσιάζεται ο ρόλος και η συμμετοχή της νεολαίας στην Εθνική Αντίσταση. Ταυτόχρονα, περιγράφεται το πανηγυρικό κλίμα που επικρατούσε στην Αθήνα κατά τη διάρκεια της αποχώρησης των Γερμανών και οι εκδηλώσεις ενθουσιασμού των κατοίκων. Ακόμη, γίνεται αναφορά στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας στην Αθήνα καθώς και στη δημιουργία τοπικών απελευθερωτικών κυβερνήσεων από τον ΕΛΑΣ και τον ΕΔΕΣ σε διάφορες περιοχές της χώρας. Επίσης, αναδεικνύονται οι δολιοφθορές και οι καταστροφές που έκαναν οι Γερμανοί κατά την αποχώρησή τους από τη χώρα. Εξετάζεται και η μάχη της «Ηλεκτρικής» στο Κερατσίνι.

Στο επόμενο μέρος του ντοκιμαντέρ, εξετάζονται οι διαδηλώσεις των επόμενων ημερών του Οκτωβρίου του 1944, οι πρώτες συγκρούσεις και οι πολιτικές διαφωνίες. Προβάλλεται αρχειακό υλικό από την έπαρση της Ελληνικής σημαίας στην Ακρόπολη από το Γεώργιο Παπανδρέου και ακούγεται η περιγραφή του ραδιοφωνικού σταθμού Αθηνών από εκείνη την ημέρα. Παρεμβάλλονται αποσπάσματα από την ομιλία του Γεωργίου Παπανδρέου στην πλατεία Συντάγματος και γίνεται λόγος για τις διαφορές των δύο στρατοπέδων που θα οδηγήσουν λίγο αργότερα στον Εμφύλιο Πόλεμο.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του ντοκιμαντέρ προβάλλεται πλούσιο αρχειακό οπτικοακουστικό υλικό και ακούγονται κείμενα Ελλήνων λογοτεχνών που γράφτηκαν εκείνη την περίοδο. Ο τίτλος του ντοκιμαντέρ άλλωστε είναι εμπνευσμένος από τους στίχους του σπουδαίου ποιητή μας Άγγελου Σικελιανού.

Έτος παραγωγής: 2015
Σενάριο-σκηνοθεσία: Τάκης Σακελλαρίου
Αφηγητής: Γιώργος Γιουκάκης
Έρευνα: Γιάννης Σκαλιδάκης, Βασιλική Λάζου

Στην κεντρική φωτογραφία του άρθρου: Μέλη του ΚΚΕ στην οδό Κοραή με σημαίες, πανό και χωνιά, Οκτώβριος 1944. Αρχείο ΕΡΤ/Συλλογή Π.Πουλίδη.

Δείτε περισσότερα στο http://archive.ert.gr

Επιμέλεια Τεκμηρίωσης: Δαμιανός Αγραβαράς